Bezpieczeństwo IT

w ochronie zdrowia

Cyberbezpieczeństwo ma bezpośredni wpływ na ciągłość leczenia

Szpitale, przychodnie i laboratoria opierają codzienną pracę na systemach, które muszą być dostępne przez całą dobę. Elektroniczna dokumentacja medyczna, systemy obsługujące pracę szpitala, diagnostykę obrazową i laboratorium, portale pacjenta oraz urządzenia medyczne tworzą złożone środowisko. Jego zakłócenie może utrudnić rejestrację pacjentów, prowadzenie diagnostyki, wydawanie wyników i dostęp do historii leczenia.

W 2025 roku CSIRT CeZ obsłużył 1441 incydentów cyberbezpieczeństwa w sektorze ochrony zdrowia. Rok wcześniej było ich 1028, a w 2023 roku - 435. Najczęściej zgłaszano oszustwa komputerowe, podatne usługi, wycieki danych uwierzytelniających i infekcje złośliwym oprogramowaniem.

Skala zagrożeń pokazuje, że ochrona placówek medycznych powinna być jednym z priorytetów w zarządzaniu ich ciągłością działania i bezpieczeństwem pacjentów. Potrzebne są rozwiązania chroniące użytkowników, urządzenia, sieć, dane i aplikacje, a także procesy pozwalające szybko wykryć atak i ograniczyć jego skutki.

W 4Prime pomagamy szpitalom, przychodniom i laboratoriom oceniać ryzyko, wdrażać zabezpieczenia, monitorować środowisko przez całą dobę i reagować na incydenty.

Główne cyberzagrożenia w sektorze ochrony zdrowia

Ransomware i zakłócenie pracy placówki

Atak ransomware może ograniczyć dostęp do elektronicznej dokumentacji medycznej oraz systemów obsługujących rejestrację wizyt, pracę szpitala, diagnostykę obrazową i laboratorium. Zagrożone są również serwery plików i kopie zapasowe. Placówka musi wówczas przejść na tryb awaryjny, często bez dostępu do informacji potrzebnych personelowi. Wydłuża to obsługę pacjentów, utrudnia diagnostykę i zwiększa ryzyko błędów. Atak może też obejmować kradzież danych, dlatego jego skutki nie kończą się wraz z przywróceniem systemów.

Phishing i przejęcie kont pracowników

Personel medyczny i administracyjny korzysta z poczty, usług chmurowych oraz wielu systemów dziedzinowych. Pracuje przy tym stale pod presją czasu, co ułatwia prowadzenie skutecznych kampanii phishingowych.

Przejęte konto może posłużyć do uzyskania dostępu do dokumentacji medycznej, rozsyłania kolejnych wiadomości, instalacji złośliwego oprogramowania lub rozpoczęcia ataku ransomware. Szczególnej ochrony wymagają konta administratorów, personelu medycznego i osób posiadających dostęp do dużej liczby rekordów pacjentów.

Wyciek lub zmiana danych medycznych

Dokumentacja medyczna zawiera informacje, których ujawnienie może mieć dla pacjenta długotrwałe konsekwencje. Placówki muszą chronić dane przed nieuprawnionym dostępem, skopiowaniem i przesłaniem poza organizację.

W laboratoriach równie ważna jest integralność informacji. Wynik badania musi pozostać prawidłowo powiązany z pacjentem lub próbką na każdym etapie: od analizatora, przez system informatyczny laboratorium, po system placówki i odbiorcę wyniku.

Ataki na aplikacje, portale pacjenta i integracje

E-rejestracja, portale z wynikami badań, aplikacje mobilne i połączenia z systemami e-zdrowia zwiększają liczbę usług dostępnych z Internetu. Błąd aplikacji, nieprawidłowo zabezpieczony interfejs wymiany danych lub niewłaściwa konfiguracja mogą prowadzić do wycieku danych albo niedostępności systemu.

Bezpieczeństwo aplikacji i integracji należy sprawdzać zawsze przed ich uruchomieniem, po większych zmianach oraz w ramach cyklicznych testów.

Podatne usługi i systemy bez wsparcia producenta

W placówkach medycznych często współistnieją nowe aplikacje, rozwiązania chmurowe oraz starsze systemy użytkowane od wielu lat. Część z nich nie otrzymuje już aktualizacji albo nie może zostać szybko zmodernizowana ze względu na zależności technologiczne i wymagania producentów.

Dodatkowym ryzykiem są usługi dostępne z Internetu, błędne konfiguracje oraz nieaktualne komponenty aplikacji. W 2025 roku podatne usługi były drugą najliczniejszą kategorią incydentów zarejestrowanych przez CSIRT CeZ.

Urządzenia medyczne połączone z siecią

Tomografy, analizatory laboratoryjne, kardiomonitory, pompy infuzyjne i inne urządzenia medyczne podłączone do sieci wymagają innego podejścia niż typowe stacje robocze. Ich cykl życia jest długi, a zakres możliwych aktualizacji zależy od producenta i warunków dopuszczenia urządzenia do użytkowania.

W części urządzeń nie można zainstalować standardowego oprogramowania monitorującego ich aktywność takiego jak EDR. Ich ochrona powinna więc opierać się na rozpoznaniu komunikacji, segmentacji sieci, monitorowaniu ruchu i ograniczeniu połączeń do niezbędnych systemów.

Brak segmentacji i widoczności ruchu sieciowego

Jeśli stacje administracyjne, systemy medyczne, urządzenia diagnostyczne, sieć gościnna i infrastruktura serwerowa działają w jednym środowisku, incydent może łatwiej objąć kolejne systemy.

Segmentacja ogranicza komunikację pomiędzy poszczególnymi strefami. Monitoring sieci pozwala natomiast wykrywać nietypowe połączenia i próby przemieszczania się atakującego, także w przypadku urządzeń, na których nie można uruchomić standardowych narzędzi ochronnych.

Dostawcy i zdalny dostęp serwisowy

Placówki medyczne korzystają z usług dostawców oprogramowania, firm serwisujących aparaturę, integratorów oraz podmiotów utrzymujących infrastrukturę. Część z nich potrzebuje zdalnego dostępu do systemów placówki.

Dostęp działający bez ograniczeń czasowych, oparty na współdzielonych kontach lub niewymagający dodatkowego uwierzytelnienia może zostać wykorzystany jako droga do infrastruktury. Sesje serwisowe powinny być przyznawane na określony czas, ograniczone do właściwych zasobów i rejestrowane.

Kluczowe technologie i procesy wspierające bezpieczeństwo IT w branży ochrony zdrowia

technologie
technologie

Rozwiązania klasy Endpoint Detection and Response (EDR) monitorują aktywność na komputerach personelu, serwerach i innych urządzeniach końcowych, wykrywając m.in. złośliwe oprogramowanie, próby podniesienia uprawnień i nietypowe zachowania procesów.

Zaawansowane platformy rozszerzają możliwości EDR o funkcje XDR (Extended Detection and Response), łącząc dane z urządzeń końcowych z informacjami pochodzącymi m.in. z tożsamości, poczty, sieci i usług chmurowych. Pozwala to lepiej odtworzyć przebieg ataku i szybciej na niego zareagować.

Network Detection and Response (NDR) analizuje komunikację pomiędzy urządzeniami i systemami, pozwalając wykrywać anomalie, podejrzane połączenia i próby przemieszczania się atakującego wewnątrz infrastruktury.

NDR ma szczególne znaczenie w środowiskach medycznych, ponieważ zapewnia widoczność także tam, gdzie nie można zainstalować agenta EDR – na przykład na części urządzeń diagnostycznych i aparatury medycznej.

Podział infrastruktury na odrębne strefy ogranicza możliwość rozprzestrzeniania się zagrożeń pomiędzy systemami. Osobnymi zasadami komunikacji można objąć m.in. sieć administracyjną, systemy medyczne i laboratoryjne, aparaturę medyczną, sieć gościnną oraz dostęp serwisowy.

Firewalle nowej generacji pozwalają kontrolować ruch pomiędzy poszczególnymi strefami i ograniczać połączenia do tych, które są niezbędne do prawidłowego działania systemów.

Uwierzytelnianie wieloskładnikowe (MFA) ogranicza ryzyko wykorzystania przejętego hasła, natomiast rozwiązania Privileged Access Management (PAM) pozwalają zarządzać kontami administratorów i innych osób posiadających podwyższone uprawnienia.

PAM umożliwia m.in. przyznawanie dostępu na określony czas, kontrolę poświadczeń i rejestrowanie sesji. Ma to szczególne znaczenie w przypadku zewnętrznych administratorów i serwisantów, którzy potrzebują dostępu do systemów lub urządzeń placówki.

Rozwiązania chroniące pocztę pomagają wykrywać phishing, próby podszywania się pod zaufanych nadawców, niebezpieczne linki oraz złośliwe załączniki.

Ograniczają tym samym ryzyko przejęcia kont personelu i wykorzystania poczty jako punktu wejścia do dalszego ataku na środowisko placówki.

Rozwiązania Data Loss Prevention (DLP) pomagają identyfikować wrażliwe informacje i kontrolować sposób, w jaki są kopiowane, przesyłane i udostępniane. W placówkach medycznych dotyczy to przede wszystkim danych pacjentów i dokumentacji medycznej.

Ochrona baz danych pozwala natomiast monitorować dostęp do przechowywanych informacji, rejestrować działania użytkowników oraz wykrywać nietypową aktywność mogącą wskazywać na próbę kradzieży lub nieuprawnionej modyfikacji danych.

Kopie zapasowe pozwalają odtworzyć dane i systemy po awarii, błędzie lub cyberataku. W przypadku ransomware istotne jest takie zabezpieczenie repozytoriów backupowych, aby atakujący nie mógł zaszyfrować lub usunąć kopii razem z danymi produkcyjnymi.

Rozwiązania backupowe powinny obejmować najważniejsze systemy i dane placówki oraz umożliwiać ich sprawne odtworzenie zgodnie z ustaloną kolejnością i wymaganym czasem przywrócenia działania.

Web Application Firewall (WAF) chroni aplikacje internetowe przed próbami wykorzystania podatności, a rozwiązania API Security pomagają zabezpieczać interfejsy, za pomocą których systemy wymieniają dane.

Ochronę usług dostępnych przez internet uzupełniają rozwiązania anty-DDoS, które filtrują ruch mający doprowadzić do ich przeciążenia. W sektorze ochrony zdrowia rozwiązania te mogą zabezpieczać m.in. portale pacjenta, e-rejestrację, serwisy udostępniające wyniki badań oraz inne aplikacje i integracje dostępne z zewnątrz.

procesy
procesy

Placówki medyczne pracują przez całą dobę, dlatego również ich środowisko IT wymaga ciągłego nadzoru. Usługa SOC zapewnia monitoring 24/7 oraz reakcję na zagrożenia, które mogą wpłynąć na dostępność systemów, bezpieczeństwo danych lub ciągłość udzielania świadczeń.

Proces obejmuje:

  • wykrywanie i analizę incydentów bezpieczeństwa,

  • klasyfikację zagrożeń i ocenę ich wpływu,

  • izolację zagrożonych urządzeń i ograniczanie skutków ataku,

  • wsparcie w przywracaniu działania systemów,

  • raportowanie i analizę incydentów.

Regularne wykrywanie i ocena podatności pozwalają ograniczyć ryzyko wykorzystania znanych luk w systemach, aplikacjach i urządzeniach placówki.

Proces obejmuje:

  • identyfikację zasobów i podatności,

  • analizę oraz priorytetyzację ryzyka,

  • planowanie działań naprawczych,

  • wdrażanie aktualizacji tam, gdzie jest to możliwe,

  • stosowanie zabezpieczeń kompensacyjnych w systemach i urządzeniach, których nie można łatwo zaktualizować.

Stałe zbieranie i analizowanie informacji o nowych zagrożeniach pozwala lepiej przygotować placówkę na zmieniające się techniki ataków.

Threat Intelligence umożliwia:

  • identyfikację nowych kampanii phishingowych i złośliwego oprogramowania,

  • śledzenie podatności i technik wykorzystywanych przez atakujących,

  • dostosowywanie mechanizmów detekcji do aktualnego krajobrazu zagrożeń,

  • dostarczanie analitykom kontekstu potrzebnego do oceny podejrzanej aktywności.

Threat Hunting polega na aktywnym poszukiwaniu śladów zagrożeń, które mogły ominąć automatyczne mechanizmy ochrony.

Analitycy:

  • formułują hipotezy na podstawie danych Threat Intelligence i zdarzeń obserwowanych w środowisku,

  • analizują telemetrię z urządzeń, sieci i innych systemów bezpieczeństwa,

  • poszukują nietypowych zachowań użytkowników i systemów,

  • sprawdzają, czy techniki wykryte w jednym środowisku występują również w innych chronionych organizacjach.

Detection Engineering polega na tworzeniu i rozwijaniu reguł, które uzupełniają mechanizmy detekcji dostępne standardowo w systemach bezpieczeństwa.

Proces obejmuje:

  • analizę nowych technik ataków,

  • tworzenie i testowanie reguł detekcji,

  • dostosowywanie ich do architektury i sposobu działania chronionego środowiska,

  • ograniczanie liczby fałszywych alarmów,

  • rozwijanie detekcji na podstawie wniosków z Threat Intelligence, Threat Huntingu i rzeczywistych incydentów.

Placówki medyczne korzystają z usług dostawców systemów medycznych i laboratoryjnych, firm serwisujących aparaturę, operatorów usług chmurowych oraz podmiotów utrzymujących infrastrukturę. Dostęp lub podatność jednego z tych partnerów może wpływać na bezpieczeństwo całej placówki.

Proces obejmuje:

  • ocenę bezpieczeństwa dostawców i partnerów,

  • określenie, do jakich systemów i danych mogą uzyskać dostęp,

  • kontrolę dostępu zdalnego i serwisowego,

  • ocenę bezpieczeństwa integracji z systemami zewnętrznymi,

  • monitorowanie ryzyka związanego z usługami świadczonymi przez podmioty trzecie.

Cyberatak na placówkę medyczną może ograniczyć dostęp do systemów potrzebnych do rejestracji, diagnostyki, dokumentacji czy przekazywania wyników. Plan ciągłości działania powinien określać sposób funkcjonowania placówki również wtedy, gdy część infrastruktury jest niedostępna.

Proces obejmuje:

  • wykonywanie i testowanie kopii zapasowych,

  • ustalenie kolejności odtwarzania najważniejszych systemów,

  • przygotowanie planów Disaster Recovery,

  • opracowanie procedur pracy awaryjnej,

  • regularne testowanie scenariuszy odtworzenia po incydencie.

Urządzenia diagnostyczne i medyczne mają często długi cykl życia, a możliwość ich aktualizacji lub instalowania dodatkowych zabezpieczeń może być ograniczona. Ich bezpieczeństwo wymaga więc stałego zarządzania przez cały okres użytkowania.

Proces powinien obejmować:

  • prowadzenie aktualnej ewidencji urządzeń i ich oprogramowania,

  • ocenę podatności i krytyczności urządzeń,

  • weryfikację dostępnych aktualizacji i zaleceń producenta,

  • stosowanie zabezpieczeń kompensacyjnych tam, gdzie aktualizacja nie jest możliwa,

  • kontrolę zdalnego dostępu serwisantów,

  • monitorowanie komunikacji urządzeń w sieci.

W ochronie zdrowia istotna jest nie tylko poufność informacji, ale również pewność, że dane nie zostały zmienione w sposób nieautoryzowany. Dotyczy to szczególnie dokumentacji medycznej, zleceń, wyników badań oraz informacji przekazywanych pomiędzy urządzeniami i systemami.

Proces obejmuje:

  • kontrolę uprawnień do wprowadzania i zmiany danych,

  • rejestrowanie operacji wykonywanych przez użytkowników,

  • monitorowanie zmian w bazach danych,

  • kontrolę przepływu informacji pomiędzy systemami,

  • zapewnienie prawidłowego powiązania pacjenta, zlecenia, próbki i wyniku badania.

Twoja placówka padła ofiarą ataku ransomware. Co teraz?

POBIERZ PRZEWODNIK
Ransomware Playbook
nasze usługi

Analitycy SOC360

SOC360 to zespół czterdziestu wysoko wykwalifikowanych ekspertów, którzy analizują zagrożenia u źródła, wykorzystując dane z zaawansowanych systemów ochrony urządzeń końcowych, monitorowania sieci i innych platform cyberbezpieczeństwa. Zespół łączy kompetencje ofensywne i defensywne, umożliwiając kompleksowe podejście do bezpieczeństwa — od identyfikacji i symulowania potencjalnych wektorów ataku, przez wykrywanie i analizę zagrożeń, po skuteczną reakcję, ograniczanie skutków incydentów oraz wzmacnianie mechanizmów ochronnych organizacji.

Nasza usługa SOC, rozszerzona o Managed Detection and Response, czyli zarządzane wykrywanie zagrożeń i reagowanie na nie, opiera się na modelu jednoliniowym. Gwarantuje on szybką analizę zdarzeń i sprawne podejmowanie działań.

Monitorowanie infrastruktury 24/7 w oparciu o systemy bezpieczeństwa proaktywnego (EDR, NDR) oraz analizę z SIEM,

Efektywną analizę alertów i mitygowanie incydentów w czasie rzeczywistym,

Threat Hunting, Threat Intelligence, Detection Engineering,

Szczegółowe raporty o incydentach zgodne z wymaganiami NIS2.

Zarządzanie podatnościami,

Wsparcie operacyjne w trakcie trwania oraz po zaistnieniu incydentu bezpieczeństwa.

* Model, który przekształca tradycyjne, wielopoziomowe i hierarchiczne zespoły bezpieczeństwa w jeden sprawnie działający zespół, w którym wszyscy analitycy posiadają porównywalne, wysokie kompetencje, jednolite szkolenia oraz dostęp do tych samych narzędzi.

Inżynierowie 4Prime

Oferujemy kompleksowe rozwiązania projektując, integrując i utrzymując nowoczesne systemy ochrony. Nasi inżynierowie posiadają wieloletnie doświadczenie wdrażania narzędzi od ponad 40 wiodących producentów potwierdzone odpowiednimi certyfikatami.

Cloudflare
SentinelOne
Palo Alto
Greycortex
Fidelis Security
Fortinet
Delinea
Cofense
Imperva
Netskope
CrowdStrike

Nasze certyfikaty

Azure Security Engineer
Identity and Access Administrator
Security Operations Analyst
SentinelOne UNIVERSITY
Crowdstrike University
null
null
null
null
null
null
null
null
Cloudflare Zero Trust Essentials
22301
null
null
Fidelis Endpoint Professional

FAQs

Sektor ochrony zdrowia został ujęty w ustawie o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa. Wśród objętych rodzajów organizacji znajdują się podmioty lecznicze, laboratoria referencyjne Unii Europejskiej oraz wybrane podmioty udzielające świadczeń jako podwykonawcy podmiotów kluczowych lub ważnych.

Nie oznacza to jednak, że każda placówka automatycznie otrzymuje ten sam status. Podmiot leczniczy niebędący przedsiębiorcą, który zatrudnia od 50 do 249 osób, jest podmiotem ważnym, a zatrudniający co najmniej 250 osób — podmiotem kluczowym. W przypadku przedsiębiorców stosowane są również kryteria wielkości oraz zasady dotyczące przedsiębiorstw powiązanych i partnerskich. Kwalifikację należy więc przeprowadzić indywidualnie.

Pierwszym krokiem powinna być ocena obecnego poziomu bezpieczeństwa. Należy ustalić, które systemy i procesy są niezbędne do udzielania świadczeń, jakie zagrożenia mogą zakłócić ich działanie oraz czy stosowane zabezpieczenia odpowiadają poziomowi ryzyka.

Na tej podstawie można zaplanować rozwój monitoringu, zarządzania podatnościami, kontroli dostępu, bezpieczeństwa dostawców, ciągłości działania i procedur reagowania. Celem nie powinno być wyłącznie przygotowanie dokumentacji, ale stworzenie mechanizmów, które zadziałają podczas rzeczywistego incydentu.

Takie urządzenie należy najpierw zidentyfikować i przypisać do właściwej strefy sieciowej. Jego komunikacja powinna zostać ograniczona do systemów i adresów niezbędnych do działania.

Monitoring ruchu sieciowego przy użyciu rozwiązania NDR pozwala obserwować aktywność urządzenia bez instalowania na nim dodatkowego oprogramowania. Ochronę uzupełniają segmentacja, reguły firewalli, kontrola dostępu serwisowego i monitorowanie zmian w komunikacji.

Tak, szczególnie wtedy, gdy placówka nie dysponuje własnym zespołem bezpieczeństwa pracującym całodobowo. Utrzymanie takiego zespołu wymaga specjalistów, narzędzi, dyżurów i regularnego rozwijania mechanizmów wykrywania zagrożeń.

SOC360 może uzupełniać pracę wewnętrznego działu IT, analizować dane z używanych już narzędzi i reagować na zdarzenia poza standardowymi godzinami pracy placówki.

Dostawcy nie powinni korzystać ze wspólnych kont ani stałego, niekontrolowanego dostępu do sieci placówki. Dostęp powinien być przyznawany konkretnej osobie, na określony czas i wyłącznie do zasobów potrzebnych do wykonania zadania.

Wieloskładnikowe uwierzytelnianie i system zarządzania dostępem uprzywilejowanym pozwalają dodatkowo zabezpieczyć poświadczenia, zatwierdzać połączenia, rejestrować sesje oraz szybko odebrać uprawnienia po zakończeniu prac.

Należy kontrolować cały przepływ informacji: od analizatora, przez system informatyczny laboratorium, po system placówki i portal udostępniający wyniki.

Pomagają w tym jednoznaczna identyfikacja użytkowników, rozdzielenie uprawnień, rejestrowanie operacji, monitoring integracji oraz kontrola zmian w bazach danych. Kopie zapasowe powinny umożliwiać odtworzenie nie tylko plików, ale także prawidłowych powiązań pomiędzy pacjentem, próbką i wynikiem.

Należy uruchomić wcześniej przygotowaną procedurę reagowania, ograniczyć komunikację zainfekowanych urządzeń i zabezpieczyć dostępne logi. Nieprzemyślane wyłączanie lub modyfikowanie systemów może zniszczyć informacje potrzebne do ustalenia przebiegu ataku.

Równolegle trzeba rozpocząć pracę w trybie awaryjnym i zaangażować zespół reagowania na incydenty oraz informatyki śledczej, określany skrótem DFIR. 4Prime może podjąć działania zdalne oraz zmobilizować trzyosobowy zespół ekspertów w czasie do czterech godzin od zgłoszenia.

Czytaj również

Atak na Twoją firmę mógł się zacząć już miesiąc temu.

Sprawdź, jak możesz zapewnić bezpieczeństwo swojej organizacji już dziś.